Over het geheel van het plattelandsgebied beslaan de landbouwgronden bijna 13.500 ha, verdeeld over de vijf gemeentes van het Park. Vandaag zijn er nog bijna 600 landbouwexploitaties. Voor de oprichting van het Park spreidde de landbouwwereld een zeker wantrouwen tentoon, uit vrees voor bijkomende beperkingen door de nieuwkomer.
De agro-milieumaatregelen
De agro-milieumaatregelen hielden rekening met de rol van de landbouwer in het beheer van het plattelandsgebied en ze slaagden er vrij snel in om het wantrouwen weg te werken en een goed klimaat te scheppen tussen de landbouwwereld en het Park. Dankzij deze maatregelen geniet de landbouwer van een financiële return in overeenstemming met zijn deelname aan het milieubehoud. Men kan hier het voorbeeld aanhalen van de met gras begroeide wendakkers, het onderhoud van landschapselementen en de biodiversiteit.
Na een ‘droge’ periode waarin de subsidies niet hernieuwd werden kan het Park sinds januari 2005 opnieuw met de landbouwers werken via de ‘Les mesures agri-environnementales’ depuis janvier 2005.
Er werd ook een ‘raadgever’ aangesteld voor het uitwerken van administratieve dossiers. Het Parc naturel du Pays des Collines en het Parc naturel des Plaines de l'Escaut werken samen om het geheel van landbouwers in West-Henegouwen te begeleiden. Een nieuw programma met maatregelen bezorgt de professionelen die de maatregelen uitwerken een betere kennis terzake.
Het eerste doel is de landbouwers sensibiliseren voor de technieken van duurzame ontwikkeling en een diagnose te stellen inzake de problemen die verbonden zijn aan de exploitatieactiviteit.
De Administratie zal beroep doen op technische rapporten om het advies te formuleren dat voorafgaat aan de toepassing van de agro-milieumaatregelen.
De belangrijkste bekommernissen van deze maatregelen zijn:
- het waterbeheer en de erosie van de landbouwgronden
- het behoud en het verbeteren van het landschap en het leefkader
- het behoud en de ontwikkeling van de biodiversiteit in de landbouwzones
- de realisatie en het opvolgen van agro-milieu-actieplannen
Het werk rond deze vier krachtlijnen zal toelaten om deel te nemen aan de herwaardering van het imago van onze landbouw en van heel deze economische activiteitssector in West-Henegouwen.
De diversificatie in de landbouw
Sinds de erkenning van het Natuurpark werd speciale aandacht besteed aan de diversificatie in de landbouw. Tijdens de voorbereidende vergaderingen voor de uitwerking van het dossier van de kandidatuur, heeft het overleg tussen de lokale actoren de rol aangetoond die de infrastructuur zou kunnen spelen op het gebied van gedifferentieerde filières, directe verkoop en voor de producenten die hun producten willen promoten.
Het uitgangspunt verenigde de partijen rond de gemeenschappelijke wil om de familiale exploitaties en producentengroepen te valoriseren en hen een voldoende inkomen te verschaffen binnen het kader van de kleine en middelgrote landbouwbedrijven van onze streek.
Van de eerste werken die de producties moesten identificeren en kwantificeren, liet een eerste luik toe om samen met de landbouwers toekomstige pistes uit te denken. Zo werden er werkgroepen samengesteld. Producenten van oude aardappelvariëteiten (zoals de Corne de Gatte of de Vitelotte Négresse), kazen en gevogelte verenigden zich in groepen, wat toeliet de kosten te drukken bij bestellingen en leveringen. Parallel werden lastenkohieren opgesteld. Ze moesten de acties versterken en de producties homogeen maken. Op die manier werd de herkenbaarheid van de producten vergroot. Dankzij deze instrumenten vindt men de waren op alle marktkramen van het Pays des Collines en zelfs in de grotere steden in de omgeving.
Tegelijk met deze eerste initiatieven, werd het collectieve merk «Pays des Collines®» gedeponeerd bij het Benelux Merkenbureau.
De territoriale erkenning heeft een positieve dynamiek teweeggebracht en een uitbreiding van het gamma producten. Om het label te verkrijgen wordt een veelheid aan parameters in stelling gebracht. Voorbeelden zijn de geografische oorsprong van de grondstoffen, de historische aspecten van het recept, de origine van de knowhow, het respect voor het milieu, de streekverbondenheid… Momenteel genieten een vijftiental producten van deze differentiatie (aperitieven, jam, tarwemeel en afgeleide producten …). Meer recent zijn deze werken het voorwerp geweest van een specifieke projectfiche die erkend is in het programma Leader+ (projectfiche Leader+ "Encadrement des actions de production, de commercialisation et de promotion des produits issus de la diversification agricole"). In samenhang met de andere projecten van de sector (onder meer de fiche Coprosain) biedt ze de producenten een technische omkadering, hulp bij de commercialisering en een opvolging bij de promotie van de producten.
Het Parc naturel du Pays des Collines zorgt ook voor de link met de bevoegde structuren van het Waalse Gewest (bijvoorbeeld de wetenschappelijke onderzoekscentra zoals het Centre de Recherche Agronomique de Gembloux, Apaq-W, AFSCA…). Doel is het centraliseren van de informatie en ze ter beschikking stellen van de geïnteresseerde landbouwers.
Van daaruit hebben verschillende originele initiatieven het daglicht gezien. Dat is onder meer het geval voor de Frénésie, een likeur gecreëerd door Véronique MOUTON (aperitief of digestief op basis van aardbeiblaadjes die gemacereerd zijn in roséwijn).
Meer recent was dat ook het geval voor de ‘Farine du Pays des Collines’, ontwikkeld door de vennootschap FACO3. Dit meel heeft geen additieven en is gemaakt uit een oude variëteit van broodgraan. Resultaat is een brood met een bijzonder uitzicht en een aparte smaak. Deze twee voorbeelden illustreren het op de markt brengen van nieuwe typische producten.
Op het niveau van de commercialisering stellen wij de producenten voor aanwezig te zijn op onze verkoopafdeling (winkel van le Pays des Collines), deel te nemen aan diverse lokale markten, mee te profiteren van gemeenschappelijke campagnes zoals het versturen van informatieve folders aan de professionelen van de horeca en handelszaken uit de streek.
Het goed beheer van deze commerciële acties is de laatste schakel in de ketting voor het succes van het product op de markt.
Een essentiële vector en zeer belangrijk voor de verkoop van de producten is de promotie. De ontwikkelde acties belichten de diversiteit en de kwaliteit van de producten. Communicatie over de toegevoegde waarde van onze producten die voortkomen uit een gedifferentieerde landbouw brengt de consument ertoe om meer originele en meer smakelijke producten te kopen. De aangeboden diensten bestaan uit de publicatie van specifieke brochures (gevogelte uit het Pays des Collines, oude aardappelvariëteiten, kaas uit het Pays des Collines…). Wij stellen de producenten ook voor om gezamenlijk naar buiten te komen tijdens landbouwbeurzen, fijnproeversevenementen en thematische beurzen.
De presentatie van de producten, onder meer de realisatie van displays en presentatiezuilen, de uitwerking van specifieke verpakkingen en aangepaste etiketten verhogen de zichtbaarheid. Ook de lokale pers wordt aangesproken. Net zoals de nieuwe communicatievormen publiceert ze expliciete artikels die de rijkdom van onze streek valoriseren.